CUESTIONARIO UNIDADE 5: BIOSFERA (1ª PARTE)

 1- Cales son os principais biomas da Terra? Indica, en cada caso, que clima o determina.

 

Na Terra podemos diferenciar 8 tipos de biomas:

1- Tundra: situada principalmente no hemisferio norte, na franxa do círculo polar ártico, este bioma terrestre caracterízase por un clima de temperaturas e precipitacións baixas, con períodos curtos de tempo favorable. O chan atópase en constante permafrost, é dicir, conxelándose e descongeládose de maneira continuada, o que provoca que sexa pobre en nutrientes e a flora que habita este bioma estea composta basicamente por plantas de crecemento limitado, como pastos, musgos e liques. En canto á fauna, destaca a presenza de mamíferos de gran tamaño e especies migratorias.

2- Taiga: este bioma está localizado normalmente no hemisferio norte, na franxa boreal. O clima que predomina consiste en invernos moi fríos e veráns curtos, con precipitacións máis ben escasas. Nesta ocasión, o chan só conxélase no inverno, polo que non é tan pobre en nutrientes. A flora destacable baséase en bosques de árbores de coníferas (por exemplo, o abeto). En canto a fauna, consiste en especies migratorias e animais que invernan nas estacións frías, como o oso.

3- Bosques caducifolios: este tipo de bioma localízase en áreas determinadas de EEUU, Europa, China e Sudamérica. O período de tempo favorable é máis longo que o dos anteriores, aínda que o inverno segue sendo helador. A peculiaridade destes bosques é o chan rico de materia orgánica que procede da descomposición das follas caídas no outono-inverno. A flora que compón estes bosques baséase en árbores caducifolios, é dicir, que no inverno perden as follas. A fauna é moi variada, e seguen dándose especies migratorias e animais invernantes.

4- Estepas, praderas e pampas: o mesmo bioma recibe nomes diferentes dependendo do continente onde se atopa: estepas en Eurasia, praderías en América do Norte e pampas en Sudamérica. Esta contorna natural caracterízase por invernos fríos e veráns calorosos, con períodos de seca. A flora que está adaptada a este bioma moi estacional, é dicir, repouso invernal, primavera moi activo e déficit hídrico a metade do verán. Por iso, está dominado por gramíneas e herbas perennes (non perden as follas). A fauna que a habita está ou ben adaptada a recursos fluctuantes ou ben é migratoria.

5- Bosques mediterráneos: principalmente situado ao redor do Mar Mediterráneo, este tipo de bioma tamén se observa en California, Chile, Ciudad do Cabo (Sudáfrica) e suroeste de Australia. O clima típico destas áreas son invernos moderados e veráns cálidos, con precipitación no inverno e primavera, pero con períodos de seca estival. Os bosques están formados por un único tipo de árbore de folla perenne con resistencia á seca, por exemplo aciñeiras, sobreiras ou carballos, xunto cun arbustos e plantas de sotobosque (que viven baixo a sombra das árbores). A fauna que se observa son, sobre todo, especies forestais pero non migratorias, aínda que algunhas si son invernantes.

6- Selva tropical: distribuída por Sudamérica (Amazonas), África ( Congo) e Indonesia. Destaca pola ausencia de estacións, tendo unha temperatura constante e alta durante todo o ano e precipitacións abundantes. Trátase do bioma con maior biodiversidade e complexidade do mundo, onde residen máis do 50% das especies. Na flora dominan as árbores xigantes (máis de 70 m de alturas), seguido de todo tipos de plantas, entre elas enredaderas e palmeiras. Na fauna abundan os insectos, arácnidos, anfibios, réptiles e aves. Entre os mamíferos son comúns os de vida arborícora, ou os grandes que realizan a súa vida no chan.

7- Deserto: este tipo de bioma está distribuído ao longo do mundo, atopándose en América do Norte, Sudamérica, África, *Ásia e Australia. Caracterízase pola falta de precipitación e a alta erosión que sofre o chan polo vento, o que dificulta a vida. Poden existir tanto desertos cálidos ( Sahara) como fríos ( Gobi). Tanto a flora como a fauna que habita estes biomas están adaptados a estas condicións extremas. Aínda que esparexida, a flora existe. Predominan as plantas resistentes á seca como as xerófilas (Cactos). En canto á fauna, son comúns animais pequenos que desenvolveron mecanismos para evitar a perda de humidade, por exemplo a estratexia de esconderse baixo terra durante o día.

8- Biomas acuáticos: por último, cabe mencionar os biomas acuáticos de forma xeral. En realidade é o de maior presencia no mundo, xa que inclúe todos os océanos. Este tipo de bioma divídese en biomas mariños (mares) e biomas dulceacuícolas (ríos).

2- Seguindo co anterior, sabemos que a Terra é un planeta fundamentalmente líquido na súa superficie. Hai biomas acuáticos? Cales son? Cal é o factor determinante para establecelos?

 

 Á hora de clasificar os diferentes tipos de biomas acuáticos que podemos atopar na natureza, podemos diferenciar entre aqueles que teñen auga doce ou salgada, ou ben, diferencialos en segundo sexan biomas de augas continentais ou oceánicas. Esta segunda clasificación resulta máis completa e ilustrativa, xa que nos permite entender mellor os biomas acuáticos segundo a súa distribución xeográfica e características asociadas. Dentro dos biomas acuáticos de augas continentais temos:

1- Lagos, lagunas e humidais: poden conter ben auga doce ou pola contra auga salgada, caracterizándose en ambos os casos por ser masas de augas cunha distribución pechada e sen movemento de augas aparente (considerados por iso, ecosistemas lénticos).

2- Encoros e pantanos: comparten as mesmas características que os exemplos anteriores, salvo por ser biomas artificiais, é dicir, creados polo ser humano. Coa finalidade de reter de forma permanente ou estacional, grandes masas de auga continental, os encoros e pantanos distribúense ao longo e ancho do planeta, alá onde a acción antrópica constrúaos para abastecer as súas necesidades de auga.

3- Ríos. arroios e riachuelos: ao contrario que os biomas acuáticos de augas continentais que vimos ata o de agora, os ríos, arroios e regatos caracterízanse polo marcado movemento das súas augas, xeralmente, nunha soa dirección (trátanse por tanto de ecosistemas lóticos).

4- Augas polares e glaciares: estes biomas acuáticos sitúanse nas rexións polares e máis frías do planeta, nas que as grandes masas de auga conxélanse debido ás baixas temperaturas dos meses de inverno. Posteriormente, coa chegada da primavera e o aumento das temperaturas, as augas polares e glaciares sofren desconxelacións e verten as súas augas a ríos ou outros tipos de biomas próximos á súa localización.

5: Chotts ou lagos salgados de rexións semiáridas: estes peculiares e característicos biomas acuáticos representan os lagos salinos de diferente tamaño que se van formando a partir de auga de choiva que queda estancada durante os meses máis chuviosos nas rexións semiáridas do planeta. Posteriormente, ditas augas desaparecen rapidamente co aumento das temperaturas e a chegada de secas, aparecendo entón extensas capas de sal no lugar en que se formou a conca de auga.

Por outra banda temos os biomas de augas de augas oceánicas, nos cales podemos diferenciar: 

1- Biomas costeiros: caracterizados por situarse nas rexións costeiras, é dicir, entre áreas terrestres e acuáticas, polo que son biomas de gran riqueza faunística e florística, así como biomas ben definidos por fenómenos físicos como o vento e as mareas, os cales moldean o terreo costeiro.

2- Biomas de mar aberto e profundo: correspóndense cos biomas acuáticos de augas oceánicas por excelencia, nos que diferentes ecosistemas cheos de biodiversidade mariña constitúen un dos biomas máis sorprendentes do planeta.

3- Illas oceánicas: as numerosas illas oceánicas, repartidas polos diferentes océanos do mundo, contan coas súas propias condicións climáticas, as cales determinan o crecemento e evolución de especies de flora e fauna diferente á que habita en áreas continentais.

4- Arrecifes de corais tropicais: uns dos biomas máis ameazados na actualidade polas consecuencias do Cambio Climático, os arrecifes de corais tropicais son tan rechamantes como vulnerables. Requiren de estritas e urxentes medidas de conservación da súa biodiversidade e hábitat para poder seguir existindo.

3- Completa o esquema da diapositiva 3 indicando, como mínimo, un exemplo de cada unha das frechas que relacionan biótopo e biocenose.

4- Referida á diapositiva 7 explica por que, nun mesmo ecosistema, as pirámides de biomasa e número teñen diferente aspecto.

5- Tódolos produtores empregan o CO2 para fabricar compostos orgánicos, pero a súa fonte de enerxía varía. Explícao.

6- Que son os detritívoros? Que tipos hai? Defíneos.

7- Como altera a actividade humana os ciclos de carbono e de nitróxeno.